60 ngày sau “Tri Thức Xanh”: Người lao động thay đổi cách quản lý tiền ra sao?

Sau 60 ngày triển khai tại Phú Yên - Đắk Lắk, những thay đổi của học viên “Tri Thức Xanh” không chỉ nằm ở việc hiểu thêm về tài chính, mà bắt đầu thể hiện qua cách họ lập kế hoạch chi tiêu, duy trì tiết kiệm, giảm nợ và chuẩn bị cho những khoản phát sinh.

Tri Thức Xanh hướng tới phổ cập kiến thức và kỹ năng tài chính cho cộng đồng.

Một khoản tiền được giữ lại thay vì tiêu hết. Một món nợ được ưu tiên thanh toán. Những khoản chi tưởng nhỏ nhưng không thực sự cần thiết được cắt bớt.

Với người có thu nhập hạn chế, quản lý tài chính cá nhân hiếm khi bắt đầu từ những kế hoạch lớn. Đôi khi, đó chỉ là việc biết mình đang có bao nhiêu tiền, tháng này cần chi những gì và có thể để dành lại bao nhiêu.

Được F88 công bố từ tháng 10/2025 với sự phối hợp chuyên môn của Học viện Ngân hàng, “Tri Thức Xanh” hướng tới phổ cập kiến thức và kỹ năng tài chính cho cộng đồng, tập trung vào công nhân, người lao động tự do và phụ nữ yếu thế. Với chương trình, lớp học không phải điểm kết thúc. Điều cần được kiểm chứng là những kiến thức được tiếp nhận có tiếp tục hiện diện trong đời sống của người học hay không. Sau 60 ngày, những thay đổi tưởng nhỏ ấy bắt đầu được phản ánh bằng các con số.

Những thay đổi nhỏ bắt đầu tạo thành con số

Theo kết quả khảo sát sau 60 ngày, tỷ lệ học viên lập kế hoạch chi tiêu hàng tháng tăng từ 37% lên 89%. Tỷ lệ duy trì tiết kiệm hàng tháng cũng đạt 89%. Nếu trước đây nhiều người chỉ ước lượng các khoản phải chi, sau chương trình, việc tính toán ngân sách và theo dõi dòng tiền bắt đầu trở thành một phần trong cách họ quản lý thu nhập.

Sự thay đổi không chỉ nằm trên bảng khảo sát. Có người bắt đầu cắt bỏ những khoản chi không cần thiết, có người duy trì được một khoản để dành và từng bước ưu tiên trả nợ. Đáng chú ý, 100% học viên tham gia khảo sát cho biết đã giảm nợ. Tỷ lệ học viên không còn nợ tăng từ 87% lên 91%.

Cùng với đó, tỷ lệ học viên có quỹ dự phòng tăng từ 24% lên 89%. Phần lớn khoản dự phòng hiện vẫn ở mức dưới một tháng chi tiêu thiết yếu, nhưng sự xuất hiện của khoản tiền này cho thấy một thay đổi quan trọng: Người lao động bắt đầu dành một phần thu nhập cho những nhu cầu chưa xảy ra.

Sau 60 ngày đa số học viên đã chủ động hơn trong việc lập kế hoạch chi tiêu.

Những kết quả này càng đáng chú ý hơn khi phần lớn học viên có thu nhập dưới 7 triệu đồng mỗi tháng và đang phải lo cho từ 2-3 người phụ thuộc.

Với nhóm lao động này, bài toán tài chính không chỉ là làm thế nào để tăng thu nhập, mà còn là làm thế nào để một phần thu nhập không được sử dụng hết ngay sau mỗi kỳ nhận lương.

Một khoản tiết kiệm chưa đến một triệu đồng mỗi tháng có thể chưa tạo ra thay đổi lớn về tài sản. Nhưng nó tạo ra một khoảng cách, dù nhỏ, giữa thu nhập và chi tiêu - khoảng cách trước đây có thể chưa tồn tại.

60 ngày đủ để bắt đầu, nhưng chưa đủ để thay đổi tất cả

Những con số trên cho thấy kiến thức tài chính đã bắt đầu được chuyển thành hành vi. 100% học viên cho biết tự tin hơn trong quản lý tài chính cá nhân, đồng thời toàn bộ học viên tham gia kiểm tra đều trả lời đúng 7/7 câu hỏi.

Tuy nhiên, kết quả kiểm tra không phải thước đo duy nhất để đánh giá tác động của giáo dục tài chính. Điều đáng chú ý hơn nằm ở việc những kiến thức sau lớp học có được sử dụng trong đời sống hay không: lập ngân sách trước khi chi tiêu, dành lại một phần thu nhập, chủ động hơn với các khoản nợ và bắt đầu xây dựng quỹ dự phòng.

Nhìn từ những thay đổi đó, 60 ngày là khoảng thời gian đủ để nhận thấy một số chuyển biến, nhưng chưa đủ để kết luận rằng tình hình tài chính của người học đã thay đổi căn bản.

Phần lớn học viên mới tiết kiệm dưới 1 triệu đồng mỗi tháng. Quỹ dự phòng của nhiều người vẫn còn mỏng và chưa đủ để ứng phó với những biến cố tài chính lớn.

Vì vậy, điều quan trọng ở giai đoạn này không phải là những kết quả đã đạt được có lớn đến đâu, mà là liệu những hành vi mới có tiếp tục được duy trì trong những tháng tiếp theo hay không. Nếu việc lập kế hoạch chi tiêu, tiết kiệm và trả nợ trở thành một phần thường xuyên trong cách sử dụng thu nhập, những thay đổi ban đầu mới có cơ hội chuyển thành năng lực quản lý tài chính bền vững hơn.

Điều này cũng cho thấy giáo dục tài chính không thể chỉ được đo bằng số người tham gia hay kết quả kiểm tra cuối khóa. Một chương trình chỉ thực sự tạo ra tác động khi kiến thức được sử dụng trong những quyết định rất đời thường: nên mua hay không mua một món đồ, trả khoản nợ nào trước, dành lại bao nhiêu sau mỗi lần nhận lương hay chuẩn bị thế nào cho một khoản chi bất ngờ.

Đại diện F88  trao quà tặng cho các học viên tại Đắk Lắk sau thời gian đồng hành cùng Tri Thức Xanh.

Từ Đắk Lắk, “Tri Thức Xanh” dự kiến tiếp tục củng cố những thói quen này và mở rộng tới các địa phương khác. Bởi với những người có thu nhập còn hạn chế, một thay đổi tài chính bền vững đôi khi không bắt đầu từ việc kiếm được nhiều tiền hơn, mà từ khả năng giữ lại và sử dụng tốt hơn số tiền mình đang có.

Sau 60 ngày, điều đáng ghi nhận nhất có lẽ không phải là một khoản tiền đã tiết kiệm được bao nhiêu, hay một khoản nợ đã giảm được bao nhiêu, mà là người lao động đã bắt đầu chủ động hơn với chính đồng tiền mình kiếm ra.

Và đó có thể mới là thước đo quan trọng nhất của một lớp học tài chính: những điều được học vẫn còn hữu ích nhiều tháng sau đó, trong lúc người ta nhận lương, trả tiền điện, nuôi con, trả nợ và quyết định nên tiêu hay để dành một khoản cho ngày mai.

F88.vn